Zeno’nun Bilinci, Italo Svevo

Sürekli kararlar alıp uygulayamamak, uygulamamak çağımızın hastalığı ya da şansızlığı değil mi?

image1Hayat sürükler, aldığımız kararlara, istediklerimize, hayallerimize rağmen olmak istemediğimiz yerlerde, zamanlarda, kişilerle buluruz bazen kendimizi. Doğru sandığımız kararlar bambaşka yerlere götürebilir bizi. Kararsız kalır, yanlış kararlar alır ya da sürüklenip gideriz bazen. En kötüsü ise kabul etmek istemesek de kendimizin de yaptığı şeyin aynısını yapan bir başkasını yargılayabiliriz bazen.

İşte Zeno’nun Bilinci kitabının baş kahramanı Zeno bu gerçekleri gösteriyor bizlere. Zeno, imrenilecek ya da örnek alınacak bir karakter değil kesinlikle, aksine eksik yönlerimizi bir ayna gibi yansıtıyor, farkında olmadan acımasızca eleştiriyor kendini, bizleri. Bazen kendi günlüğünüzü okur gibi oluyorsunuz diyebilirim. Oldukça sıradan, kararsız, iradesiz bir tip, biz normal insanların yaşadıklarını yaşıyor aslında ama bizim başımıza “bazen” gelenler onun hayatı olmuş tamamen. En çok istediği değil, son tercihine, zorunda olmadığı halde, başka seçenekleri olduğu halde razı olan, sürekli hasta olduğu inancıyla yaşayan bir tip.

İtalyan yazar Italo Svevo’nun başyapıtı olarak nitelendirilen roman, yarıda kalan bir ruhbilimsel çözümlemenin öyküsüdür. Hastası Zeno’nun psikanaliz seanslarına inancını yitirip yüzüstü bıraktığı doktor, öç almak için onun kendi eliyle not ettiği öz yaşam öyküsünü kamuoyuna sunar ve böyle başlar roman.

Sürekli karar verip ama bir türlü uygulamayan, olayların akışında sürüklenen ve ne kadar çok karar alsa da hayatın akışında ve sıradanlığında çırpınan biri işte Zeno. Ve işte hayatın böylece geçip gideceği, kararsızlıklar ve yakalayamadığımız hayallerle bitip gidebileceği korkunç gerçeği ile yüzleştiriyor bizleri. Tüm bu yazdıklarım, karamsar bir kitap algısı oluşturmuş olabilir ama aslında hiç de öyle değil, her yerde ince bir mizah var ve Zeno da sevdiriyor kendini, kerata. Mükemmel tespitler, sorgulamalar, insancıl gözlemler ile harika bir kitap.

Defalarca son sigarası olduğu inancıyla karar verip bırakamayan Zeno’yu şu sözleriyle de anlayabilirsiniz belki;

“Şimdi burada kendi kendimi çözümlüyorum ya, bir kuşku düşüyor içime… Yoksa ben sigaraya kendi yeteneksizliğimin ayıbını yükleyebilmek için mi öylesine tutkundum? Acaba sigara alışkanlığımdan vazgeçsem o umduğum güçlü üstün adam olur muydum? Belki beni tiryakiliğime zincirleyen de o kuşku olmuştur, çünkü insanın kendisini gizli kalmış bir büyük adam sanması rahat bir yaşam biçimidir. Ben bu savı gençliğimdeki zayıflığımı açıklayabilmek için ileri sürüyorum, gelgelelim buna kesinlikle inandığımı söyleyemem. Şimdi ihtiyarladım, kimsenin benden bir şey beklediği yok, ama yinede sigara ile sigarayı bırakma kararı arasında mekik dokuyorum…”

Kitap Zeno’nun kişisel sorunları dışında aslında 1. Dünya Savaşı öncesi dönemi, insanların ruh durumunu ve aslında
imagekitabın yazarı Svevo’nun da içinde bulunduğu bunalımı anlatır. Freud’un kitaplarını da çevirmiş olan Svevo’nun Freud’ un çalışmalarının etkisinde kaldığını ve psikanalizi eleştirel olarak kitabına yansıttığını da görebilirsiniz. Ancak pek çok başarılı sanatçının değerinin bilinmemesi gibi Svevo’nun ve çağının çok daha ötesinde olan bu kitabın değeri bilinmez. Romanın geçtiği, İtalya’nın Trieste kentinde yaşayan Svevo’nun o dönemde Trieste’de İngilizce öğretmeni olarak çalışan James Joyce’la tanışması ise herşeyi değiştirir. Joyce’la kurduğu arkadaşlık neticesinde, Joyce’ un desteği ile kitabın yayımlanmasını ardından ‘Zeno’nun Bilinci’ gerçek değerine kavuşur. Bu durum yazarı, Zeno’nun Bilinci’nin devamı niteliğindeki ikinci kitabı yazmaya yöneltse de maalesef kitap Svevo’nun geçirdiği trafik kazası nedeniyle yarım kalır ve yazar bizleri ikinci bir şaheserden  mahrum bırakarak hayata veda eder.

Çoğu zaman kendi günlüğünüzü okur gibi hissedeceğiniz, empati kuracağınız ve halen gereken değerini bulamamış olan bu kitabı ve yazarın diğer kitaplarını okumadan geçmeyin.. Hayat kısa, karar almak gerek….

Woman!nTouch

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir